Przepisy dotyczące ochrony praw dziecka przysposobionego wymagają zmian

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski wystąpił do Minister Zdrowia z wnioskiem o podjęcie prac legislacyjnych nad przepisami, które dostosują zasady oraz sposoby wprowadzania zmian w dokumentacji medycznej dziecka, które zostało przysposobione. Prezes UODO postuluje, aby zapewnić w tym obszarze skuteczną ochronę danych osobowych i prawo do prywatności. Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak poparła inicjatywę Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. 

Brak właściwych regulacji ujawnił się w związku z rozpatrywaną skargą matki dziecka, którego danych osobowych nie zaktualizowano w związku z procedurą przysposobienia pełnego. Podmiot medyczny przetwarzał poprzedni numer PESEL małoletniego pomimo nadania mu nowego numeru. W zaświadczeniu lekarskim dziecka umieszczono zarówno poprzedni, jak i nowy numer PESEL, co skutkowało ujawnieniem informacji o adopcji. Chociaż skarżąca poinformowała podmiot medyczny o całkowitej zmianie numeru, to podmiot medyczny nie uwzględnił tej aktualizacji w stopniu pożądanym z perspektywy RODO.

Dokumentacja medyczna - zgodnie z przepisami ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta z 2008 r. - podlega ochronie prawnej. Natomiast szczegóły dotyczące sposobów przetwarzania danych osobowych zawartych w dokumentacji medycznej określają przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2020 r. Wynika z nich, że wpis w dokumentacji tego rodzaju nie może być z niej usunięty, a jeśli został wprowadzony błędnie, skreśla się go i zamieszcza adnotację o przyczynie błędu oraz datę i oznaczenie osoby, która taką adnotację wprowadziła.

Utrzymywanie w obrocie prawnym dokumentów zawierających dane identyfikacyjne, które utraciły aktualność na skutek sporządzenia nowego aktu urodzenia budzi wątpliwości z perspektywy RODO oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pozostawienie przepisów w obecnym kształcie może również prowadzić do niezgodnego z zasadą minimalizacji zbierania nadmiarowych danych. Władze publiczne nie mogą bowiem pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawa.

Prezes UODO podkreślił, że w tym obszarze brakuje przepisów, które umożliwiałyby zmianę danych osobowych dziecka zawartych w dokumentacji medycznej w związku z dokonaniem jego pełnego przysposobienia. Tymczasem w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przysposobienie pełne prowadzi do powstania między przysposabiającym a przysposobionym takiego stosunku prawnego jak między rodzicami a dziećmi. Zmianie ulega nazwisko przysposabianego (przy czym imię również może ulec zmianie), a sąd może orzec o sporządzeniu dla dziecka nowego aktu urodzenia. Wtedy dotychczasowy akt urodzenia nie podlega ujawnieniu. Sporządzenie nowego aktu urodzenia skutkuje zaś nadaniem nowego numeru PESEL wraz z jego wpisem do rejestru stanu cywilnego i usunięciem poprzednich danych identyfikacyjnych.
Luka prawna w tym obszarze została dostrzeżona również przez Rzeczniczkę Praw Dziecka, która skierowała wniosek o zmianę przepisów wykonawczych do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministra Sprawiedliwości, Ministra Obrony Narodowej oraz Ministra Zdrowia. Chodzi o możliwość wydania dokumentacji medycznej na wniosek przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego poprzez sporządzenie odpisu ze wskazaniem danych osobowych pacjenta wynikających z dokonania przysposobienia pełnego. Odpis bowiem, inaczej niż kopia dokumentów medycznych, może mieć charakter niepełny, np. w zakresie pierwotnych danych pacjenta.

Minister Obrony Narodowej oraz Minister Spraw Wewnętrznych wyrazili już gotowość podjęcia stosownych działań prawodawczych. Tym bardziej, że zagadnienie ma istotne znaczenie z uwagi na konieczność stosowania jednolitej dokumentacji medycznej przez podmioty lecznicze. Z podobną inicjatywą wystąpił Minister Sprawiedliwości.

Projekt zmian rozporządzenia Ministra Zdrowia jest obecnie na etapie konsultacji publicznych. Prezes UODO wyraził przy tym nadzieję, że zgodnie z jego intencją zmiany w przepisach zostaną skutecznie wprowadzone oraz zapewnią gwarancje dostępu do aktualnych i prawidłowych danych osobowych zawartych w dokumentacji medycznej przy zachowaniu prawa do prywatności i respektowaniu zasad przetwarzania danych osobowych.

DPNT.413.42.2025